image/svg+xml image/svg+xml

Welke boeken doen er écht toe?
Praat met ons mee over de literaire canon!

Enquête 2022

Voorgeschiedenis

Eens in de zoveel tijd laait de discussie op over de Nederlandstalige literaire canon. Bestaat die eigenlijk wel? Hoeveel ‘klassieke’ werken telt de Nederlandstalige literatuur*? Hoort iedereen zijn klassieken te kennen? Is het noodzakelijk dat middelbare scholieren een lijst met de belangrijkste Nederlandstalige literaire teksten lezen? Met deze vragen werd in 2002 een canonenquête georganiseerd door de toenmalige stichting DBNL onder leden van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde, waarvan de resultaten hier te vinden zijn.

* Met Nederlandstalige literatuur bedoelen we steeds literatuur die waar ook ter wereld oorspronkelijk in het Nederlands geschreven is.

De literaire canon(s) anno 2022

Nu, twintig jaar later, zijn deze vragen actueler dan ooit. Kunnen we met een canon onze klassieken behoeden voor de vergetelheid? Welke rol speelt een Nederlandstalige literaire canon in onze geglobaliseerde samenleving? En de lastigste vragen: welke werken behoren dan tot die literaire canon? Of kunnen we beter spreken van literaire canons, meervoud dus? Hoog tijd voor een nieuwe en geactualiseerde bevraging, meende een stuurgroep van diverse partners uit de neerlandistiek in Nederland, België, Suriname en het Caribisch gebied, en daarbuiten. In mei 2022 werd daarom een grootschalige ‘Canonenquête 2022’ gelanceerd.

Brede doelgroep

Meer dan ooit leeft de discussie over de literaire canon onder verschillende groepen in de samenleving. Daarom wordt de bevraging ditmaal uitgezet in het hele Nederlandse taalgebied, onder professionele lezers en liefhebbers van de Nederlandse literatuur in en buiten het taalgebied, met een focus op onderwijs.

Doelen

De doelen van dit initiatief zijn tweeledig. In de eerste plaats willen we het debat over de literaire canon stimuleren en een platform bieden waar open en constructief van gedachten kan worden gewisseld. Daarnaast willen we het gezamenlijk literair erfgoed vieren en tot gespreksonderwerp maken.

Looptijd

De enquête wordt afgesloten op 1 juli 2022.

Resultaten

De presentatie van de resultaten en de eerste reflectie daarop vinden plaats tijdens de Week van het Nederlands (1 t/m 8 oktober 2022).

Canonfestival

Vier de klassieken

Is een literaire canon nog iets van deze tijd? Hoe zou een levendige en diverse literaire canon eruit moeten zien? Zijn er misschien meerdere canons? Daar praten we graag over verder en dat willen we ook vieren. Want mooie romans, gedichten, teksten of toneelstukken zijn van alle tijden, komen uit het hele Nederlandse taalgebied en zijn een feest om te lezen of naar te luisteren. Daarom is de presentatie van de resultaten van de enquête het startschot voor een reeks educatieve, culturele en wetenschappelijke evenementen, die kunnen uitgroeien tot een waar ‘Jaar van de literaire canon’. Een slinger van activiteiten die (onder de parapluterm ‘Canonfestival’) start in de Week van het Nederlands in oktober 2022.

Week van het Nederlands

De Week van het Nederlands, een organisatie van de Taalunie en de Buren, vindt plaats van 1 tot en met 8 oktober 2022. Verschillende organisaties brengen tijdens de Week van het Nederlands de veelzijdigheid van het Nederlands onder de aandacht. Juist creatieve taaluitingen in het Nederlands zijn daar uitermate geschikt voor. De Nederlandstalige literaire canon is dan ook een mooi onderwerp om in de kijker te plaatsen en met elkaar over van gedachten te wisselen.

Op 30 september 2022 trappen we af met de Nacht van de Canon bij de KANTL in Gent. Daarna laten we van ons horen met discussies, lezingen, voorstellingen en panelgesprekken met een educatief, wetenschappelijk of cultureel tintje, met diverse stemmen en vooral veel plezier in taal en literatuur.

Initiatiefnemers

De canonenquête en het canonfestival zijn initiatieven van:

KANTL / Taalunie / NL-Lab / Raad voor de Neerlandistiek / KB-DBNL / Platform Neerlandistiek

Iniatiefnemers en uitvoering:

Lieke van Deinsen, Yra van Dijk, Judith Van Doorselaer, Thomas Van der Goten, Ralf Grüttemeier, Ryanne Keltjens, Nicolas Leus, Martijn Nicolaas, Wim Rutgers, Frank Willaert.

Met medewerking van: Usha Balesar, Kris Van den Branden, Jeroen Dera, Sita Doerga Misier, Elisabeth Echteld, Ton van Kalmthout, Hilde Neus.

Realisatie en coördinatie enquête

Lieke van Deinsen, Anthe Sevenants, Freek Van de Velde (KU Leuven) en Thomas Van der Goten (KANTL).

Met dank aan René van Stipriaan – een van de initiatiefnemers van de 2002-enquête – voor het delen van zijn data en ervaringen en de talloze collega’s die feedback leverden op een eerdere versie van de huidige enquête.

In samenwerking met:

Er wordt aansluiting gezocht bij bestaande initiatieven als o.a. De week van het Nederlands (een samenwerking van Vlaams-Nederlands Huis deBuren en de Taalunie), literairecanon.be, literatuurgeschiedenis.org, Lezen voor de lijst, Tekst in context, Boekenzoeker, Levende Talen Nederlands, de Leescoalitie, Luisterpuntbibliotheek, en het Nederlandse én Vlaamse Leesoffensief.

Met steun van: